De voorbije weken ging het over hoe rente werkt met een bank ertussen. Waar ze vandaan komt, wie ze betaalt, en wat er met het verschil gebeurt. En over de vraag wat er verandert als er geen bank tussen staat: de rente wordt dan een marktprijs, bepaald door vraag en aanbod, en die kan stijgen zowel als dalen.
Nu de andere kant van dat verhaal. Want rente ontvangen zonder bank, via crypto-activa en de software die dat regelt, is niet gratis van risico. Het ruilt de risico's van de bank in voor andere risico's. Niet minder, andere.
Dit stuk zet er vier op een rij, elk met een voorbeeld van hoe het in het verleden effectief is misgegaan. Het zijn geen theoretische risico's.
1. De software kan fouten bevatten
Bij een bank staat de afspraak in een contract, en achter dat contract staat een instelling van mensen. Zonder bank staat de afspraak in programmacode, en die code voert zichzelf uit. Dat is het hele idee: geen tussenpersoon die kan weigeren, vertragen of van gedacht veranderen.
Maar code is door mensen geschreven, en mensen maken fouten. Een fout in de code van een bank kost de bank geld. Een fout in de code die jouw geld beheert, kost jou geld. Er is geen instelling die de schade opvangt, want die instelling is er net niet.
Dit is geen zeldzaam randgeval. In maart 2023 werd een groot leenprotocol, Euler Finance, leeggehaald via een fout in de code. Bijna 200 miljoen dollar verdween in enkele minuten. In dit geval kwam het meeste geld later terug omdat de dader het terugstortte, maar dat was geluk, geen regel. De les is dat de code de afspraak is, en dat een fout in die code rechtstreeks jouw inleg raakt.
Wie zelf uitleent zonder bank, moet leren inschatten of code te vertrouwen is: is ze nagekeken, hoe lang draait ze al, hoeveel geld vertrouwen anderen eraan toe? Dat is een vaardigheid, geen gevoel. Ze is te leren.
2. De munt kan van waarde veranderen
Vaak leen je niet uit in euro, maar in een stablecoin: een munt die is ontworpen om een vaste waarde aan te houden, meestal een dollar of een euro. "Ontworpen om" is hier het sleutelwoord. Bedoeld is niet hetzelfde als gegarandeerd.
De meeste stablecoins houden hun waarde doordat er echte reserves tegenover staan. Maar niet allemaal, en niet altijd. In mei 2022 klapte TerraUSD in elkaar, een stablecoin die zijn waarde niet met reserves maar met een ingenieus mechanisme probeerde vast te houden. Op enkele dagen tijd ging de waarde van ongeveer een dollar naar bijna nul. Wie erin zat, keek toe hoe zijn "stabiele" geld verdampte. De schade liep in de tientallen miljarden dollar.
Dat betekent niet dat elke stablecoin wankel is. Het betekent dat het woord "stabiel" een tweede blik verdient, elke keer. Waar zit de dekking? Wie beheert ze? Is ze controleerbaar? Dat zijn de vragen die het verschil maken, en ze zijn te stellen zonder dat je informaticus bent.
3. Je geld kan vastzitten
Bij een bank kun je in principe altijd aan je geld, ook al hebben we in een vorige aflevering gezien dat niet alles tegelijk in de kluis ligt. Zonder bank hangt de toegang tot je geld af van hoe druk het systeem is en hoeveel geld er op dat moment beschikbaar is.
Als iedereen tegelijk zijn geld wil terugtrekken, kan een leenprotocol tijdelijk op slot gaan. Niet uit onwil, maar omdat het uitgeleende geld nog bij de leners zit en niet onmiddellijk terug te halen is. Dan moet je wachten. Soms een paar uur, soms dagen. En in het slechtste geval, als er iets structureel misgaat, komt het niet meer terug.
Soms even, soms lang, soms voorgoed. Dat hoort bij hoe het werkt, en je moet het vooraf weten, niet ontdekken op de dag dat je je geld nodig hebt.
4. De rente kan zakken tot bijna niets
Dit volgt rechtstreeks uit hoe de rente ontstaat. Ze is een marktprijs, bepaald door vraag en aanbod. Vandaag kan die aantrekkelijk lijken. Volgende maand kan ze een fractie daarvan zijn, omdat er plots veel meer geld wordt aangeboden of veel minder wordt geleend.
Er is geen bank die een bodem garandeert, want er is geen bank. Wat je ziet is wat de markt op dat moment betaalt, niet wat je morgen zult krijgen. Een rente die vandaag hoog staat, is geen belofte. Het is een momentopname.
Waarom we hiermee beginnen, en niet met het rendement
Je zou verwachten dat iemand die een cursus over dit onderwerp geeft, begint met wat het kan opleveren. Wij doen het omgekeerd, en dat is met opzet.
Deze vier risico's verdwijnen niet door ze te kennen. Een fout in de code wordt niet minder waarschijnlijk omdat jij weet dat ze kan bestaan. Maar wie ze kent, bereidt zich voor, stelt de juiste vragen en kiest bewust. Wie ze niet kent, ontdekt ze op het slechtste moment, en dat moment kost geld.
Dat is het verschil tussen gokken en beoordelen. Gokken is instappen omdat een getal er goed uitziet. Beoordelen is weten waar de bodem uit kan vallen, en dan pas beslissen. Ook als je beslissing "nee, niet voor mij" is, is dat een goede uitkomst. Beter een bewuste nee dan een blinde ja.
Om mee te nemen: vier vragen die je bij elke rentebron zonder bank kunt stellen. Is de code nagekeken en hoe lang draait ze al? Waar zit de dekking van de munt en wie beheert ze? Wat gebeurt er als iedereen tegelijk zijn geld wil? En wat gebeurt er met de rente als het aanbod verdubbelt? Wie deze vier kan beantwoorden, beoordeelt in plaats van te gokken.
Leer deze dingen zelf beoordelen.
In onze beginnerscursus komen deze vier risico's elk uitgebreid aan bod, met voorbeelden en met wat je er zelf aan kunt doen. Start 15 oktober 2026. Schrijf je in voor de Donderdagbrief en je blijft op de hoogte.
